Nghiệm thu công trình là gì? Xây xong khi nào mới được sử dụng?

Xây xong công trình chưa có nghĩa là được phép đưa vào sử dụng ngay. Chủ đầu tư còn phải hoàn tất nghiệm thu công trình và kiểm tra hồ sơ liên quan. Nếu thiếu tài liệu cần thiết, thời điểm bàn giao có thể bị kéo dài.

Từ 01/7/2026, việc nghiệm thu thực hiện theo Luật Xây dựng 2025 và Nghị định 207/2026/NĐ-CP. Hiểu rõ nghiệm thu công trình là gì giúp chủ đầu tư chủ động hơn trong quá trình thi công. Đồng thời, việc chuẩn bị hồ sơ từ sớm cũng hạn chế phát sinh ở giai đoạn cuối.

Nghiệm thu công trình là gì?

Nghiệm thu công trình là quá trình kiểm tra và đánh giá chất lượng phần việc đã thi công. Mục đích là xác định kết quả thực hiện có đáp ứng các yêu cầu liên quan hay không.

Theo Điều 57 Luật Xây dựng 2025, công tác nghiệm thu gồm nghiệm thu trong quá trình thi công và nghiệm thu hoàn thành. Công trình hoàn thành chỉ được khai thác sau khi đáp ứng yêu cầu về thiết kế, quy chuẩn và tiêu chuẩn áp dụng.

Các loại nghiệm thu công trình xây dựng

Từng bước nghiệm thu có thời điểm và mục đích khác nhau. Chủ đầu tư cần kiểm soát xuyên suốt thay vì chỉ tập trung vào bước cuối.

Nghiệm thu công việc thường căn cứ vào thiết kế, chỉ dẫn kỹ thuật và kết quả kiểm tra liên quan. Các phần việc bị che khuất cũng cần được kiểm soát đúng thời điểm.

Nghiệm thu giai đoạn được thực hiện khi cần đánh giá chất lượng trước bước tiếp theo. Vì vậy, quá trình kiểm tra cần được thực hiện xuyên suốt trong thời gian thi công.

►► Với nhà ở riêng lẻ, chủ đầu tư nên tham khảo các quy định xây dựng áp dụng từ 1/7/2026 để chủ động hơn trong quá trình thi công và hoàn thiện hồ sơ.

Xây xong khi nào công trình mới được phép sử dụng?

Công trình hoàn thành chưa đồng nghĩa có thể đưa vào sử dụng ngay. Chủ đầu tư cần hoàn tất các bước kiểm tra và đáp ứng yêu cầu pháp lý liên quan.

Điều 57 Luật Xây dựng quy định công trình hoàn thành phải đáp ứng thiết kế, quy chuẩn và tiêu chuẩn áp dụng. Các yêu cầu liên quan cũng phải được thực hiện trước khi đưa vào khai thác.

Điều kiện để nghiệm thu hoàn thành công trình

Chủ đầu tư có trách nhiệm tổ chức bước này sau khi công trình hoàn thành. Theo Điều 24 Nghị định 207/2026/NĐ-CP, công trình phải đáp ứng các điều kiện tương ứng.

Các nội dung cần rà soát gồm:

• Phần việc đã thi công phải bám đúng hồ sơ thiết kế được phê duyệt.
• Các bước kiểm tra trong quá trình thi công phải được thực hiện đầy đủ.
• Kết quả thí nghiệm, kiểm định hoặc chạy thử phải đạt yêu cầu kỹ thuật.
• Yêu cầu về PCCC, cứu nạn cứu hộ, môi trường và pháp luật chuyên ngành phải được đáp ứng khi áp dụng.

Như vậy, việc hoàn thành không chỉ dựa vào tình trạng xây dựng thực tế. Chủ đầu tư còn phải kiểm tra chất lượng và các yêu cầu pháp lý trước khi sử dụng.

►► Với công trình thuộc phạm vi quản lý PCCC, chủ đầu tư cũng nên cập nhật quy định khai báo dữ liệu PCCC bắt buộc từ 15/9/2026 để chủ động hoàn thiện các yêu cầu liên quan trước khi vận hành.

Khi nào công trình phải được cơ quan chuyên môn kiểm tra?

Không phải công trình nào cũng áp dụng cùng một cơ chế kiểm tra trước khi sử dụng. Yêu cầu này phụ thuộc vào quy mô, tính chất và mức độ ảnh hưởng của công trình.

Chủ đầu tư cần xác định công trình có thuộc diện cơ quan chuyên môn kiểm tra hay không. Nếu thuộc trường hợp bắt buộc, bước này phải hoàn tất trước khi đưa vào khai thác.ay không. Nếu thuộc trường hợp bắt buộc, bước kiểm tra này phải hoàn tất trước khi đưa công trình vào khai thác.

Quy trình nghiệm thu công trình xây dựng gồm những bước nào?

Nghiệm thu công trình xây dựng được thực hiện xuyên suốt từ quá trình thi công đến khi công trình hoàn thành. Tùy từng trường hợp, một số bước chỉ phát sinh khi cần hoặc khi thuộc diện bắt buộc.

Có thể khái quát quá trình như sau:

1. Nghiệm thu công việc xây dựng: kiểm tra chất lượng từng công việc đã hoàn thành trong quá trình thi công.
2. Nghiệm thu giai đoạn hoặc bộ phận công trình: thực hiện khi cần đánh giá chất lượng trước khi chuyển sang bước tiếp theo.
3. Nghiệm thu hoàn thành: thực hiện khi hạng mục hoặc công trình đã thi công xong và đáp ứng các điều kiện quy định.
4. Kiểm tra công tác nghiệm thu: áp dụng với những công trình thuộc diện cơ quan nhà nước có thẩm quyền phải kiểm tra.
5. Bàn giao và đưa vào sử dụng: thực hiện sau khi công trình hoàn tất các yêu cầu cần thiết trước khi khai thác.

Không phải công trình nào cũng trải qua đầy đủ các bước trên. Nghiệm thu giai đoạn được thực hiện theo điều kiện cụ thể, còn kiểm tra của cơ quan nhà nước chỉ áp dụng khi thuộc diện bắt buộc.

Hồ sơ nghiệm thu công trình cần chuẩn bị những gì?

Sau khi nghiệm thu hoàn thành, chủ đầu tư phải tổ chức lập hồ sơ hoàn thành công trình. Hồ sơ này tập hợp các tài liệu hình thành trong quá trình thiết kế, thi công và nghiệm thu.

Một số tài liệu quan trọng cần rà soát gồm:

• Bản vẽ hoàn công.
• Biên bản nghiệm thu công việc, bộ phận và giai đoạn thi công.
• Biên bản nghiệm thu hoàn thành hạng mục hoặc công trình.
• Kết quả thí nghiệm, quan trắc, kiểm định và các tài liệu kiểm tra kỹ thuật.
• Hồ sơ quản lý chất lượng thiết bị lắp đặt vào công trình.
• Hồ sơ thiết kế và các tài liệu điều chỉnh thiết kế nếu có.
• Văn bản liên quan đến PCCC, môi trường và yêu cầu chuyên ngành khi thuộc trường hợp áp dụng.

►►Xem thêm: Hướng dẫn các bước lập hồ sơ hoàn công nhà ở riêng lẻ

Rà soát hồ sơ trước khi đưa công trình vào sử dụng

Hiểu nghiệm thu công trình là gì mới chỉ là bước đầu. Để hạn chế vướng mắc khi hoàn thiện hồ sơ, chủ đầu tư cần kiểm soát pháp lý và kỹ thuật ngay từ giai đoạn chuẩn bị xây dựng.

618 Architects có thể đồng hành từ tư vấn thiết kế, xin phép xây dựng, rà soát hồ sơ thiết kế đến hồ sơ hoàn công và các thủ tục liên quan. Việc triển khai đồng bộ từ sớm giúp giảm nguy cơ thiếu hồ sơ, sai thiết kế hoặc phải điều chỉnh ở giai đoạn cuối.

Nếu cần hỗ trợ từ bước thiết kế đến hoàn thiện hồ sơ đưa công trình vào sử dụng, liên hệ 618 Architects – Hotline 08 57777 618 để được tư vấn theo hiện trạng thực tế.